Hastalıksal olarak abuk sabuk, birbirini tutmaz sözler söyleme. Çeşitli ruhsal bozukluklarda, paranoya hastalığı gibi çıldırılarda yüksek ateşli hastalıklarda, alkol deliliklerinde, kendinden geçmiş gizemcilerde (mistiklerde) görülen hezeyan, temelde bir düşünce bozukluğundan doğar.

Düşünce bozuklukları kimi hastalıklarda ve hastalıksı kendinden geçmelerde hezeyanlarla açığa vurulur. Hezeyan çoğunlukla çırpınmayla birliktedir. Hezeyanlar düşünce bozukluklarının içeriklerine göre çeşitli biçimlerde ortaya çıkar. Hezeyan çeşitlerinin tümüne yakın büyük bölümünde büyüklük ve üstünlük savı (iddiası) egemendir. Mani, paranoya, parafrenia, kronik alkolizm, şizofreni ve kimi anlak (zeka) geriliklerinde görülen büyüklük hezeyansı içeriğine göre adlandırılmıştır.

Peygamber, kral, prens ve benzerleri olduğunu savlayan hastalıklardaki hezeyana soyluluk sabuklaması, milyarder olduğunu savlayan hastaların hezeyansına varlıklılık hezeyansı, büyük ve önemli kişilerin kendisine aşık oldukları yolundaki hezeyanlara sevi hezeyansı, mesleksel ve yönetimsel böbürlenme yolundaki hezeyana tutku sabuklaması, maket ve projeler yaparak büyük bulgular gerçekleştirdiği savını ileri süren hezeyana bulgu hezeyansı, yaşamı boyunca yitirilen haklarını aramak için dilekçeler yazıp davalar açmakla beliren hezeyana hak arama hezeyansı denir.

Büyüklük hezeyanlarından sonra gelen ikinci büyük hezeyan kümesi küçüklük hezeyansı genel adı altında toplanır. Özellikle melankoli hastalarında görülen bu hezeyan türünde hasta kendini küçük ve yeteneksiz görür, sürekli olarak kendini suçlar, birçok kimselerin felaketine neden olduğunu söyler, kendi hiçliğinden ve beceriksizliğinden yakınır. Bu tür küçüklük hezeyanları da içeriklerine göre adlandırılırlar.

Başlıcaları şunlardır: Yeteneksizlik hezeyansı, yıkıntı hezeyansı, değersizlik hezeyansı, suçluluk hezeyansı, çöküntü hezeyansı, yoksulluk hezeyansı, onulmazlık hezeyansı, umutsuzluk hezeyansı, güçsüzlük hezeyansı. Üçüncü bir hezeyan biçimi de hastalık hastalığı hezeyansıdır.

Hastalık hastalığı vücudun ve ruhun sağlığına dönük sürekli bir kuruntu hastalığıdır. Sinircelilerde (nevrozlarda) ve özellikle psikastenide görülür. Kurtulanamayacak ölçüde bir takıntı (obsesyon)’tır. Hastalık korkusuyla karışık hastalık hastalığı hezeyanları giderek yadsıma hezeyanına yolaçar.

Hasta ergenlerinin varlığını yadsır, hatta kimi melankolik durumlarda yaşamadığını sanır, artık hiçbir organı kalmamıştır (Melankolide buna Cotard sendromu denir). Bunların dışında, hastanın herkesi kendisine düşman sandığı düşmanlık hezeyansı paranoya, parafreni, şizofreni, melankoli, alkol psikozu, toksikomani, bunama ve genel inme, sara (epilepsi), anlak geriliği, kimi organsal çıldırılar (organik psikozlar) gibi pek çok hastalıklarda sıklıkla rastlanan bir hezeyan türüdür. Bu tür hastaların kimileri kendilerini de suçlarlar ve kötülük ettikleri için herkesin kendilerini cezalandırmak istediğini sanırlar. Bu türlü hastalara acı çeken anlamında persecute denir, çevresindekilerin tümüyse acı çektiren anlamında persecuteur’dür.

Yukarda da değindiğimiz gibi içeriklerine göre adlanan daha pek çok hezeyan biçimi vardır. Örneğin kadınlarda yaş dönümü melankolisinde ve erkeklerde alkol paranoyasında görülen kıskançlık hezeyanı, paranoya ve parafrenide ve özellikle de din deliliğinde rastlanan gizemsel hezeyan, kötülük ve acıların sonsuza dek süreceği savıyla beliren sonsuzluk sabuklaması, özellikle melankolide rastlanan ve büyüklük hezeyansından farklı olarak milyarlara varan borçları olduğu ya da dünyaları kaplayan kötülükler ettiği yolundaki hezeyana kocamanlık hezeyansı, şizofreni başlangıcında sıklıkla görülen ve kendisini bir başkasına ya da bir nesneye dönüşmüş sanmakla beliren ****bolik hezeyan sayılabilir. Sabuklamalar bir çıldırı belirtisidir.